Nagore
Amondarain / 2008ko martxoaren 29an
Berria
egunkaria | Larrepetit: 'Homo Antecessor'
Iragana
nagusitzen ari da azken asteetan. Lehenengo hezurren bila abiatzen gara
Atapuercaraino. Eta arrakastaz burutzen dira antzeko indusketak, prentsan
eta telebistan leku zabala eskainiz aurkikuntzei. Atapuercan aurkitutako
masailezurra egungo gizakiaren arbaso zuzena delakoan asetu egiten omen
du gure iraganaren zulo beltz hori.
Baina
indusketetan, iragan urruna bilatzen abiatzen garen aldiro, iragan hurbila
agertzen zaigu, gerra zibileko gorpuak nonahi. Eta orduan hasten da
benetako iragana tirokatzen, Asturiasen izan da azkenetakoa, Sasetaren
gorpua aurkitzean. Ingurukoek «Euskaldunen errolda» deitzen
dioten zelaiaren alboan topatu da Sasetaren gorpua. Zelai horretan ehundik
gora euskaldun omen daude lurperaturik oraindik. Beste behin ere, oroimena
zulatuta etorri zaigu Asturias partetik.
Apaletatik
berreskuratzen ditugu, besteak beste, Non Dira diskoa edo, era berean,
Telesforo Monzonen hitz hunkigarriak eta Pantxoa eta Peioren doinuak.
Ez dira atzean geratu eta berriro entzuten ditugu «non ote da
itxaropena eta etsipenaren arteko muga, bide ertzean utzitako gorpuak...».
Eta ez nuke ezkorregia izan nahi, baina «gure haurrek biharko
ikastoletan euren izenak abes ditzaten...», oraindik ere historia
iragan urrunetik hasten da geletan. Homo Antecessor Atapuercan topatu
izana azterketarako ikasteko moduko notizia izango da. Ez ote dira Asturiaskoak
arbaso zuzenagoak? Ez al gara haien bihotzen taupadak?.
