Disko
tematikoa da, 1936ko gerra eta honen ondorioak (erbestea, desagerpenak,
alargunak) ditu.
DONOSTIA
"Normalean
ez zaigu sufrimendua konpartitzea gusta-tzen". Baina ez gustatu
arren bere azkeneko diskoan, Bide Ertzean taldeak sufrimenduak konpartitzen
ditu. Gerraren samintasunei buruz sortutako diskoa da Non dira . Tolosako
taldeak bihar aurkeztuko du Bilbon bere seigarren lana.
Imanol
Ubedak (ahotsa eta gitarra), Jon Ander Ubedak (baxua eta ahotsak), Fran
Iturbek (gitarra elektrikoa), Karlos Aranzegik (bateria eta perkusioa),
Joserra Senperenak (piano akustikoa) eta Kaki Arkarazok (teknikaria)
egin duten diskoaren ardatz nagusia 1936ko gerra da. Gerra eta honen
ondorioak: erbestea, desagertuak, eraildakoak, alargunak... Ubeda anaien
etxean bizi izandako pasadizoak dira baina hala ere ez dute pertsonalizatu
nahi. "Gure etxean pasa dena etxe pila batean pasa da eta gurea
ez da gauza berezia. Ez da Ubedatarren gerrari buruzko diskoa baizik
eta gai horri buruzko gure erreflexioa", azpimarratu du Imanol
Ubedak, taldeko abeslari eta gitarra joleak.
DESAGERTUAK
ETA ERAILAK Desagerpenak eta erailketak ezagutu dituzte Ubedatarrek.
Aitaren partetik birraitona UGT sindikatukoa zen eta "gerra ondoren
nazionalak Altsasura sartu zirenean atxilotu eta erail zuten".
Aitona, berriz, gerra hasi zenean "mendira joan zen eta borrokan
ibili zen, Fran-tziara ihes egin zuen eta hor pista galdu egin zen".
"Gure
etxean gai hau tabu izan da, ez da gerraz asko hitz egin. Batzutan zure
ingurukoek ez dute pasarte ilun bat gogora ekarri nahi", dio Ubedak.
Hala ere anaiek bazekiten atzean istorio bat ezkutatzen zela. "Bagenekien
aitona eta birraitona gerran hil zituztela baina muga bat zegoen: haiek
hitz egiteko gogorekin eta guk gehiegi galdetu gabe".
IKASKETAK
Hausnarketa eta ikerketa lanetan ibili ondoren, Bide Er-tzean eta zehatzago
Ubeda anaiek bi gauza ikasi dituzte. Batetik, gerra bezain gogorra dela
ondorengoa, "bereziki galtzaileentzat". Eta bestetik, barruko
samintasunaz solastea zaila dela: "Gure aita eta izebarentzat gerrari
buruz hitz egitea oso gogorra izan da. Baina azkenean terapia bezala
ondo etorri zaie eta liberazio moduko zerbait izan da", adierazi
du Imanolek.
1936ko
gerrako istorioetan sakondu eta kantak egiten hasi ziren. "Lauzpabost
abesti prestatu genituen eta disko baten abiapuntuan geundela konturatu
ginen. Emai-tza Non dira da", azpimarratu du Ubedak.
Imanol
Ubedak esaten duen bezala "ez da ohiko disko bat. Hitz batean esateko
tematikoa edo kon-tzeptuala da eta letrek pisu handia daukate".
Gainera oraingo honetan eta lehendabiziko aldiz, Bide Er-tzearen kasuan
letrak "oso osorik gureak dira. Hau erronka bat izan da guretzat",
nabarmendu du abeslariak. Diskoak gai bakar bat izateak "borobiltasun
bat" eman dio lanari, "osotasun bat", baina aldi berean
beste "ahalegin bat eskatzen zigun: ez errepikatzea", gaineratu
du Ubedak.
QUIQUE
GONZÁLEZ EUSKERAZ Seigarren lan honetan Bide Ertzean
bi kolaborazio izan ditu: Quique Gonzálezena eta Berri Txarreko
Gorka Urbizurena, biok taldeko kideen lagun minak baitira. "Ia
kapritxoa izan da Quiqueren parte-hartzea eta aipatzekoa da estudioetara
etorri zela eta euskaraz kantatu duela", azaldu du Imanol Ubedak.
Bestalde, kantu bateko zati bat ahots potente batekin indartu beharra
zegoelako Gorka deitu zuten. "Abesti horri falta zitzaiona bere
ahotsak emango ziola pentsatu genuen eta bebe-betean asmatu genuen".
Aurkezpenerako ordu gutxi gera-tzen dira eta taldea ez da urduri sentitzen.
"Urduri baino gogoz gaude diskoa erakusteko. Gogo biziz".
Azken finean eta taldeko abeslariak dioen arabera, "inurriak bezala
gabiltza, kantu batzuk bildu nahian. Gu kantuegileak gara eta gure kezka
ahalik eta kantu txukunenak eta ahalik eta zuzeneko txukunenak eskaintzea
da", bukatu du Ubedak.
