1936ko
gerran desagertutakoak non diren galdezka dator Bide Ertzean, seigarren
diskoan.
Gutxitan
elkartzen dira pop doinuak eta sakoneko esanahia duten kantuak; alabaina,
badira salbuespenak, Bide Ertzean boskotearen Non dira disko berria,
kasu. Euskal pop musikaren ezinbesteko taldea bihurtu dira gipuzkoarrak
azken zortzi urteetan, eta, ibilbide arrakastatsu horri jarraipena emateko
asmoz, 36ko gerrari buruz hausnartzeko gaia ematen duen lana kaleratu
berri dute. Ubeda anaiek betidanik izan dute gerran desagertutakoei
buruzko kezka, besteak beste, CNTko langilea zuten aitona gerra ostean
desagertu zelako, eta birraitona, berriz, fusilatu egin zutelako.
Hamarkadak
igaro badira ere, gerrako biktimen seme-alabek oraindik ere galdetzeko
beldurra dutela uste dute Jonik eta Imanolek; horregatik, hirugarren
belaunaldiari dagokio 36ko gudari buruz itauntzea. Galdera horiekin
sufrimendua pizten zelako, urruntasun jakin batetik hausnartu beharra
ikusten dute. Abiapuntua familian bertan aurkitu zuten arren, diskoa
etxekoei buruz denik ezeztatu dute; izan ere, gerrako eta ondorengo
urteetako askotariko kontaketak bildu dituzte 13 abesti hunkigarritan.
Imanol
Ubedak berak idatzitako kantu bakoitzak 36ko gerrako istorio baten berri
ematen du: Manuel Goenagak kontatutakoa kantuan, Usurbilgo gudari baten
istorioa jaso dute; fronteko adiskidea nola galdu zuen azaltzen du.
Trece rosas rojas abestian, gerra ostean fusilatu zituzten Juventudes
Socialistas taldeko 13 emakume omendu dituzte. Halaber, Errepublika
garaian emakumeen eskubideen alde lan egiten zuen Kataluniako elkarte
baten oroimenez, Les dones del 36 sortu dute.
OINARRIZKO
DOINUAK. Musikari dagokionez, Imanol Ubedak sortutako doinuei
konponketa gutxi egin dizkiote. Oinarrizko gitarrak eta, batez ere,
Joserra Senperenaren pianoak jantzitako kantuak dira Non dira lanekoak.
Apaindurarik gabeko musika eginez folk doinuetara hurbildu direla uste
dute taldekideek, eta, 36ko gerrako kontuen berri emateko bada ere,
gaur egungo musika sortu dutela ohartarazi dute. Gerraren testuingurua
islatzeko hitz gordinak idatzi ditu Ubedak, sentimenduz beterikoak.
Ubeda
anaiek ez ezik, Fran Iturbe gitarrak, Joserra Senperena piano-jotzaileak
eta Karlos Aranzegi bateriak osatzen dute, egun, Bide Ertzean. Disko
honetarako, gainera, Berri Txarrak taldeko kantari Gorka Urbizuren eta
Quique Gonzalez bakarlariaren laguntza izan dute. Diskoari izenburua
ematen dion Non dira abestian kantatu du Gonzalez madrildarrak, eta
Urbizu, berriz, Ez dut atzera egingo izenekoan aritu da.
1
Musikari dagokionez, zuen hastapenetara bueltatu zaretela esan duzue.
Doinuetan baino gehiago, kantuak sortzeko moduan bueltatu gara, batez
ere, taldearen hasierako urteetara. Musika sortu, letrak idatzi eta
lehenengo maketa moduko bat egina genuenean, talde osoarekin batera
osatu genituen. Beraz, lan egiteko moduan bueltatu gara hasiera horretara.
2
Nola moldatu zen Quique Gonzalez madrildarra euskaraz kantatzeko?
Ez zuen zailtasun handirik izan. Quiquek berak hautatu zuen, gainera,
Non dira abestian laguntzea; izan ere, Trece rosas rojas kantua eskaini
genion, baina maketa osoa helarazita, Non dira aukeratu zuen. Berak
ere euskaraz kantatuko zuela izan zen jarri zigun baldintza bakarra.
Oso serio hartu zuen lana, eta estudiora grabatzera etorri zenean, agerikoa
zen hitzak eta ahoskera landuak zituela.
3
Arrakasta handiko kantaria da Quique Gonzalez; aurretik ere ezagunak
zineten; nola sortu zen zuen harremana?
Bere lehenengo diskotik izan nuen gogoko Gonzalezen musika, eta, Kamikazes
enamorados laugarren lanarekin, erabat liluratuta utzi ninduen. Taldekideei
utzi genien entzuteko, eta guztiei gustatu zitzaien. Orduan, Maite Out
diskoa bidali genion Quiqueri, eta gustuko izan zuela jakinarazi zigun.
Gerora, musikari baten bidez, elkar ezagutzeko aukera izan genuen; Euskal
Herrian, kontzertu bitan elkarrekin aritzeko aukera izan genuen, Bilboko
Kafe Antzokian eta Andoainen.
4
Disko honetako kantuekin, akustikoagoak izanik, formatu berezirik izango
dute kontzertuek?
Ez, izan ere, betidanik jo izan dugu formatu sinpleekin, handikeriarik
gabe. Ez zaizkigu batere gustatzen hornidura handiko kontzertuak, eta,
hartara, gure betiko proposamenari eutsiko diogu oholtza gainean, disko
berrirako aproposa baita.
5
Argazki berezia ageri da diskoaren azalean.
Argazki zahar bat da. Umeak gure aita eta izeba dira, eta helduak, aitona
eta amona. Aitona, Jose Ubeda Apaolaza, CNTkoa zen, eta Altsasuko tren
geltokian egiten zuen lan. Gerrako frontean ibili, eta espetxean eta
kontzentrazio esparruetan egon ostean, desagertu egin zen..
