non dira

Saminak ez du atseden hartzen
Desagertuen etxean bederen
Saminak ez du atseden hartzen

Non ote dira jakin nahi nuke
Oroimenaren krabelin gorriak
Non ote diren jakin nahi nuke

Gure hilotzek lur gainean
Erein zuten libertatea

Non dira “amaika amen semeak”?
Non dira duintasunaren aihenak?

Nafarroako galsoroetan
Ozen mintzo da isiltasuna

Non dira “amaika amen semeak”?
Non dira bizi minaren loreak?

Azalpena: 1936ko abenduan, Joxe Mari Lopetegi bertsolari irundarrak “Ekaitza” bertso-sorta idatzi zuen. Bertsoetako batean hau zioen: “Amaika amaren seme galdu da/ ai, seme gizagaixua!”. Duela gutxi, bertsolari honen inguruko konpilazioa argitaratua izan da: “Errepublikanoen Bertsolaria, Joxe Mari Lopetegi” (Paper Hotsak, 2005).

donde están

El dolor no toma respiro
en casa de los desaparecidos
El dolor no descansa nunca

Quiero saber donde están los claveles de la memoria // Nuestros muertos sembraron la libertad / sobre la tierra

¿Donde están “los hijos de tantas madres”? ¿Dónde están las raíces de la dignidad?

En los campos de trigo de Navarra / habla a voces el silencio //

¿Donde están “los hijos de tantas madres”? ¿Dónde están las flores de la vida?


Explicación: En el mes de diciembre de 1936, el bertsolari republicano José Mari Lopetegi publicó unos versos en la revista Ekaitza (tormenta). En uno de ellos clamaba por la vida de muchos jóvenes que fallecieron en la contienda. El estribillo de esta canción parte de una frase de José Mari Lopetegi.